Áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật để tăng năng suất lúa

01 Tháng Chín 2016
Để cây lúa cho năng suất và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất, yếu tố như giống lúa tốt, đủ phân bón, nguồn nước tưới thì điều đặc biệt quan trọng để một ruộng lúa trĩu hạt, không sâu bệnh là người trồng lúa phải biết áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật để điều khiển cây lúa sinh trưởng, phát triển phù hợp với điều kiện canh tác góp phần tăng năng suất lúa. Sau đây là một số biện pháp kỹ thuật cần áp dụng đồng bộ góp phần tăng năng suất lúa.

pic

Năng xuất lúa cao nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật

1. Chọn thời điểm gieo cấy để cây lúa trổ vào thời kỳ thích hợp nhất:
Ở mỗi vụ sản xuất (Đông Xuân, Hè Thu, lấp vụ) đều có các thời điểm và điều kiện khí hậu, thời tiết thuận lợi cho cây lúa trổ bông, thường điều khiển thời vụ bằng cách gieo sạ đúng lịch nhằm cho cây lúa trổ vào giai đoạn không bị mưa nhiều, có thời gian nắng trong ngày nhiều.
Theo kinh nghiệm sản xuất thì ở ĐBSCL vụ Đông Xuân nên xuống giống sớm (trong tháng 11 và 12 dương lịch). Lúa Đông Xuân xuống giống vào thời gian này rất thích hợp cho cây lúa phát triển, ít sâu bệnh và khi thu hoạch hoàn toàn không gặp mưa. Vụ Hè Thu nên xuống giống vào tháng 4 - 5 khi đã có mưa, tránh được thời tiết quá nắng nóng. Vụ 3 (lấp vụ) cần tính toán thời gian sinh trưởng của giống và biện pháp canh tác (như có thể cấy) để thu hoạch trước khi lũ về.
2. Tác động bằng các biện pháp kỹ thuật để cây lúa có số nhánh hữu hiệu cao:
Một ruộng lúa có năng suất cao phải có số nhánh thành bông nhiều nhất, các bông to đều và số hoa tạo thành hạt với tỷ lệ cao nhất. Cây lúa có 3 thời kỳ sinh trưởng chủ yếu là: Thời kỳ sinh trưởng dinh dưỡng, thời kỳ sinh trưởng sinh thực và thời kỳ chín. Mỗi thời kỳ, cây lúa đều có đặc tính phát triển riêng ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển của cây lúa.
Trong thời kỳ sinh trưởng dinh dưỡng tức là giai đoạn từ khi sạ đến 40 ngày sau khi sạ hoặc cấy. Lúc này cây lúa đang hình thành lá và một phần thân, cần có sự cân đối giữa sinh trưởng nhánh và sinh trưởng lá sao cho số nhánh mới sinh ra đều, to, khỏe là tiền đề cho những bông tốt sau này. Các nhánh đẻ muộn, số lá ít thường bị cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng sẽ không có khả năng chuyển tiếp sang thời kỳ sinh trưởng sinh thực và trở thành nhánh vô hiệu. Trong giai đoạn này, số nhánh hình thành sớm sẽ quyết định số bông lúa hữu hiệu sau này. Vì thế, trong giai đoạn lúa đẻ nhánh cần chú ý các biện pháp sau:
- Chăm sóc tốt, làm sạch cỏ không cho cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng và ánh sáng với nhánh lúa.
- Bón phân tập trung, kịp thời khi nhánh lúa bắt đầu đẻ, thường đối với lúa có thời gian sinh trưởng 95 - 100 ngày thì nên bón thúc lần 1 là 10 - 12 ngày sau sạ hoặc cấy để kích thích đẻ nhánh, lượng phân bón trong giai đoạn này chủ yếu là đạm và lân. Với phân lân thì nên bón lót hoặc thúc hết ở giai đoạn này; với phân đạm thì bón 30% trong tổng lượng đạm cả vụ; phân kali chỉ bón 20% tổng lượng cả vụ. Bón thúc lần 2 vào giai đoạn 20 - 25 ngày sau sạ để nuôi những nhánh lúa hữu hiệu đã đẻ ra, lượng phân bón chủ yếu là đạm chiếm 40 - 50% lượng đạm cả vụ, không nên bón phân đạm quá trễ (35 - 40 ngày) sẽ kéo dài thời gian đẻ nhánh làm tăng số chồi vô hiệu.
- Phòng trừ sâu đục thân gây hại bụi lúa, đảm bảo mật độ hợp lý để cây lúa đẻ nhánh.
- Điều chỉnh nước trong giai đoạn này có tác dụng thúc lúa đẻ nhánh hữu hiệu và khống chế đẻ nhánh vô hiệu bằng cách giữ mực nước vừa phải chỉ để ngập gốc lúa, khi bón phân thúc vừa có tác dụng hòa tan phân bón, cây hấp thu tốt vừa có tác dụng tạo đủ ẩm độ cho lúa đẻ nhánh tối đa, đến khoảng 30 - 35 ngày sau sạ cho nước ngập gốc lúa 5 - 7 cm không cho lúa đẻ nhánh vô hiệu. Trước khi bón đón đòng (50 - 55 ngày) rút nước phơi ruộng vài ngày để cây lúa cứng cáp hơn chuẩn bị sang giai đoạn tiếp theo.
3. Điều khiển để ruộng lúa cho số bông tối ưu:
Năng suất lúa được hình thành từ các yếu tố chính như: số bông/m2, số hạt chắc/bông và trọng lượng hạt. Kết thúc thời kỳ sinh trưởng dinh dưỡng, cây bắt đầu bước vào thời kỳ sinh trưởng sinh thực, giai đoạn đầu của thời kỳ này là giai đoạn vươn lóng, các biện pháp chú ý để điều khiển cây cho số bông tối ưu là:
- Bón phân tập trung ở giai đoạn vươn lóng (50 - 55 ngày): bón hết phần phân kali còn lại để phân hóa đòng nhanh, không nên bón nhiều đạm quá mức cần thiết vào giai đoạn này sẽ làm đổ ngã và kéo dài thời gian sinh trưởng.
- Phòng trừ các loại bệnh hại ngay từ khi lúa bắt đầu trổ vì trong giai đoạn này hay xuất hiện các loại bệnh hại như: cháy lá, vàng lá lúa, cháy bìa lá... Nên sử dụng các loại thuốc trừ bệnh phổ rộng đảm bảo trên ruộng luôn sạch vệt bệnh cho đến khi thu hoạch.
4. Tác động cho ruộng lúa có số bông hữu hiệu cao, ít lép:
Sau khi hình thành đòng, lúa trổ bông, để có được những bông lúa to, khỏe, tỷ lệ hạt chắc cao cần chú ý các biện pháp:
- Phòng ngừa bệnh kịp thời.
- Bổ sung thêm phân bón 5 - 10% lượng phân, phải quan sát kỹ và chỉ bổ sung khi lượng dinh dưỡng trên ruộng có hiện tượng thiếu, thường khi lá vẫn xanh đậm vào giai đoạn mưa thì hạn chế bón phân đạm tăng lượng kali sẽ giúp cho cây lúa cứng, trổ đều, tăng hạt chắc, sáng, đẹp.
- Giữ mức nước trên ruộng đủ ẩm, chỉ nên rút khô ruộng khi lúa đã vào giai đoạn chín.
5. Thu hoạch đúng lúc:
Thu hoạch sớm quá thì một số hạt trên bông chưa đầy, nếu thu hoạch quá trễ thì một số hạt phía cuối bông chín quá dễ rụng. Do đó thời điểm thu hoạch tốt nhất là khi số hạt trên bông chín tư 85 - 90%.
Ngoài ra hiệu quả của sản xuất còn tùy thuộc vào giá cả sản phẩm, mà điều này còn phụ thuộc vào chất lượng hạt lúa. Do đó việc phơi sấy và tồn trữ sau khi thu hoạch cũng là một yếu tố không thể thiếu trong nghề trồng lúa.
Để có được ruộng lúa đạt năng suất cao, việc nắm vững những đặc tính sinh lý của cây, tác động kỹ thuật phù hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng sẽ giúp cây phát triển tốt, sử dụng hiệu quả lượng phân bón, chọn thời điểm thu hoạch thích hợp, có cách phơi sấy đúng cách là những yếu tố giúp người nông dân thu được hiệu quả kinh tế cao trong nghề sản xuất lúa.

ThS. Trần Văn Hiến 

(Viện lúa ĐBSCL)